Эгэтын дасан

 

Түүхын нангин бэлгэ тэмдэг гэхэдэ, Яруунын үргэн дайдада оршоһон дасангууд болоно: Эгэтын дасан болон Хэндын дасан.

Эгэтын дасан Буряад ороной гуша гаран дасангуудай дунда нилээд суутай, эгээл олон лама хубарагуудтай, эгээл ехэнь гэжэ тоотой байһан юм. “В Эгитуйском дацане было 500 лам, около 15 % мужчин” (Архив Ц.Эрдынеева. Ф. Р-1746. №31). “1896 ондо шэрээтэ Зодбын ламхай, Галдан лама, Шагжай соржо Эгэтын дасаниие Шэндалай – Шэнэ тала гэжэ газарта зөөлгэхэ тухай хэлсэжэ эхилбэд. Юундэб гэхэдэ, Яруунын баруун тээ оршодог Эгэтын дасан зүүн талын Сагса болон Тэлэмбэ нютагуудһаа ехэ холо оршодог байһан. Дасан Ярууна нютагай тэгэндэ байха, зүүншье, барууншье талада дүтэ ёһоороо байха гэжэ Зодбын ламхай болон нэгэ бүлэг ламанар хэрэг эрхилһэн байна” (Ж. Цыбиков). Энээн тухай Б.Баяртуев иигэжэ бэшэнэ:  «Кочевник из-за ограничения путей миграции постепенно оседал ближе к думе, дацану, который строился не где попало, а по возможности ближе к центру родового кочевья» (Баяртуев, 2001, 129). «Переписка между Верхнеудинским земским исправником, Хоринской степной думой и доверенными Еравнинских бурят в 1862 году о перенесении дацана в район Еравнинских озёр» (Ф. 285, оп.2) гэһэн хэрэг олдобо. Эндэһээ уламжалан хэлэхэдэ, 1896 онһоо бүри эртэ Эгэтынгээ дасан Шэндалайда түбхинүүлхэ гэжэ хөөрэлдэһэн байна. “Дасанаа байраһаань хүдэлгөөхэ дурагүй баруун талын бүлэг буряадууд Аюшеев Цэдэб түрүүтэй 1897 ондо Богдо – Гэгээндэ абарал эьгээбэ. Шэндалайда шэнэ дасан бодхоожо эхилшэһэн байгаа юм. Богдо – Гэгээн дасанаа байраһаань бү хүдэлгөөгты, харин шэнэлэгты гэһэн захиралта үгэбэ” (Р.Эрдэнийн).

Гушаад оной зэрлиг муухай үе сагта Эгэтын дасан һандаргагдаа. Эгэтын дасанай эрьежэ дахинаа үндэрлэһэн тухай хэлэхэдэ, нютагай зоной эдэбхи үүсхэлээр 1990 оной эхинһээ Эгэтын дасанай һуури дээрэ дасан бариха ябадал эхилһэн юм. Эгэтын дасан дахинаа үндэрлэжэ хуралнуудаа хуража эхилээ.

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>