Зандан-Жуу

Рисунок10

Эгэтын дасанда Зандан-Жуу 1901 ондо заларжа ерэһэн түүхэтэй. 1889 онһоо 1901 он болотор хятад ажалшадай буһалгаа үүсхэжэ байһан үедэ, энэ үймөөтэ сагые һамбаашалжа, Эрдэнийн соржо Бээжэндэхи консулай дарга Гомбоевтай нюуса хөөрэлдөө хээ һэн гэдэг. Зандан Жуу бурханай дүрсын шэгнүүрэй зэргэ ехэ алта мүнгэ императорай музейн ордоной дарга харуулшанда баригдаһан юм гэжэ хятад эрдэмтэд хэлэдэг. Тэрэ сагһаа хойшо дасан дуганай хаагдатар шахуу Зандан Жуу бурханда мүргэхэёо, бүхы буряад зон хаа хаанаһаа Эгэтын дасан тээшээ шэглэһэн юм. 1930-аад онуудта Эгэтын дасанай хаагдахада, Жабон багша Зандан Жууе Улан-Үдэ асаржа, Одигитриин сүмэ соо хадагалһан буянтай. “Зандан-Жуу бурханиие 14 хүн үргэжэ диилэдэгүй байһан аад, Жабон багшын К.Маркс колхозой полутарка дээрэ ашахадань, 4 хүн үргөөд, табижархиһан юм гэдэг.  Зандан Жуу үндэрөөрөө энэ машина соо багтахагүй байһан. Тиихэдэнь Зандан Жуу өөрөө нугыгаад орошоһон юм гэдэг” (Б. Цыдендамбаев).  “Зандан Жуу был в русском храме возле реки Уда и всегда смотрел в сторону Эгиты, он всегда стремился сюда, а не куда-то в Иволгу” (Жамбалова, 247). Һүүлдэнь Эгэтынгээ дасан залагдахынгаа урда, Сампиловай музейдэ табигдаһан юм. Тэндэ Зандан-Жуу ходо зүүн тээшээ хараһан шэнгеэр үзэгдэдэг байгаа гэһэн үгэтэй. 1991 ондо Зандан-Жуу Эгэтынгээ дасан бусаба.

Зандан –Жуу эди шэдитэй, гайхамшагта ехэ хүсэн түгэлдэр гэhэн бэлгэ тэмдэгтэй юм. “Мангалайн дундахи толбо шэдитэ хүсэнэй тэмдэг. Баруун гараа дээшээ харуулhаниинь хамаг амитанда абарал хүртөөхэ, зүүн гараа доошоо табиhаниинь амгалан байдалые үршөөн байхые хүсэhэн. Хоёр хүл дээрээ байhаниинь амитан бүхэндэ аша туhа хүртөөхөөр бэлэн байhые үзүүлбэ. Хүлэйнь ула доогуур утаhанай ходо гаража байхаар бүтээгдэhэн юм. Буса газарта тон адляар хүрэг бэе зохёобошье, тиимээр бүтээжэ шадагдахагүй” [С.Бахлаев/Дyхэриг/22.08.2002].

 

Бишу-Гармын бэлигээрБэелхэдэжэ мүндэлһэн,Уддаянын зарлигаарЗамбу тибдэ морилһон,

Холын холоһоо домогтой

Хоморой шухаг Зандан-Жуу

 

Шэгэмүниин дүрыен

Шэнгээхэдэжэ харуулаа.

Хайраар дүүрэн шарайень

Хамаг зондоо танюулаа.

Гальбарваасын санзайтай

Гайхамшагта Зандан-Жуу.

 

Гомбын Найданай сэсэндэ

Нюуса замаар ходорбол,

Хасаг сэрэгэй түргэндэ

Хатуу хилэ гаталбал.

Цанид-хамбын бэшэгтэй

Сохом сэнтэй Зандан-Жуу.

 

Эрдэни-соржын эдэбхеэр

Эгэтын дасан заларанхай,

Сэбдэг хойто хизаараар

Этигэл түхээн жэгнэнхэй.

Нигүүлэсхын аршаантай

Нангин шүтээн Зандан-Жуу.

 

Сэбэр арюун хоймортоо

Сэдьхэл заһан оршонол.

Тэбхэр сайхан ордондоо

Тодхор саран зогсонол.

Жабтын хүсэтэ адистай

Жабхаланта Зандан-Жуу.

 

Оройн шэмэг эрдэни,

Отол шамдаа зальбарһуу.

Оршолон аца гэтэлгэ,

Олдохоёош бэрхэ Зандан-Жуу!

Цырен-Ханда ДАРИБАЗАРОВА

Рисунок11

Эгэтын дасан, 2009 он. Гэрэл зураг: Галсан Гармаев

 

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>