Зүүдэн зүнтэй

Зүүдэнэй тайлбари.

Зүүдэ зүндөө мэдэлгэ, урид мэдэлгэ эрдэмэй талаhаа тайлбарилагдаагүйшье hаа, манай гүн бодолой ойлгогдоогүй талын нэгэ захын үүдэ нээжэ үгэнэ гэхэ байнабди.

Хүн үргэhэ нойроо хүрэжэ унтахадаа, бүхы юумээ мартажа, мэдэрэлгүй болодог. Гэбэшье унтажа байхадаа, элдэбын зүүдэ зүүдэлнэ. Зүүдэ тайлбарилха эрдэм онироманти гэжэ нэрэтэй. З.Фрейдэй үгөөр зүүдэ тайлбарилхадаа хүнэй сэдьхэл ойлгохын шухала арга гэгдэнэ.  Зүүдээ манахамнай гэжэ урданай буряад хэлэдэг байһан. Зүүдэнэй хүсөөр болохоо байһан үйлые урдаа мэдэхэ заншал гэе.

Буддын шажан мүргэлтэй хүнүүд, илангаяа манай буряад зон, ямар нэгэ муу зүүдэ хараа һаа, түргэхэн үзэлшэ, мэргэшүүлдэ ошожо, шалгуулдаг ха юм. Мэргэшүүл юун гэжэ хэлэнэб, тэдэнэй хэлэһээр арга заһал хүүлэжэ, арюун сэбэр болодог байна. Хэрбэеэ ямар нэгэ муу зүүдэ, ёро хараад, тоонгүй ябаа һаа, усал, гэнтын аюул тохёолдожо болохо гэдэг. Харин зарима зон хэлэдэг гээшэ ааб даа: «Ёһо мэдэхэгүй хүндэ ёро халдахагүй». Тиигэбэшье юумэ мэдээд ябабал, һайн гэжэ һананабди.

Тон элеэр тодоор үзэгдэһэн зүүдэн юумэ зүгнэһэн зүүдэн боложо, заабарилна, заһал, мүргэл, үргэл хэхын дохёо боложо үгэдэг. Буддын шажанай заншалаар 5 харюулга, 8 Гэгээн, Сагаан Шүхэртэ, Ногоон Дара эхэ  г.м. уншуулха, өөрөө хори нэгэн удаа тарни уншаха (Ум базарваани хум пад).

Зүүдэнэй саг тухай хэлэбэл, һүниин тэн багаар зүүдэлһэн зүүдэн бараг, һүниин бог гэжэ баабаймни хэлэдэг һэн. Харин үглөөгүүр тээшэ зүүдэлһэн зүүдэн зүбшүү гү даа гэдэг байгаа. Монгол үльгэрэй үгэнүүдые гэршэ болгон табия: “Харанхы һүниин зүүдэн хайштай, яаштай юм, бүрэнхы һүнийн зүүдэн бүүдэй түүдэй юм, үдэр тээшээ зүүдэн үнэнтэй мүнтэй юм. Үүрэй хара боро сагта (03.40 – 05.40) зүүдэн үнэн мэргэн байдаг” (Дулам, 2007, 4-дэхи ном, 30).  Зүүдэ шэнжэлхэдээ монгол угсаатан зүүдэеэ 3 хубида хубаана: һүниин эхин, һүниин тэн, һүниин һүүл. Урда үйлэдэһэн үйлэ, хүсэл, ябаһан газар орон,уулзаһан нүхэр садан, эдиһэн хоол ундан, илангаяа гурбан үдэрһөө нааша болоһон юумэн, сэдьхэлдэ үлэһэн үйлэдэлгэ һүниин эхиндэ харагдана. Һүниин тэн багаар муу юумэнэй гүйжэ байха үёор сэдьхэл хёморуулһан, үймүүлһэн хэрэг олон зүйл хубилуулжа харуулдаг. Энээндэ этигэхэ хэрэггүй гэһэн үбгэдэй үгэ. Харин һүниин һүүл багаар зүүдэлһэн зүүдэнэй үзэгдэлнүүдые шэнжэлхэдэ тааруу гэжэ монгол эрдэмтэн Дулам хэлэнэ.

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>