Ан амитан, шубуу шонхортой холбоотой зүүдэн

Морин – амжалта гү, али илалта туйлаха. Мориной таха – ехэ олзо ололго, бүхы юумэндэ амжалта туйлалга. “Сагаан мори унабаб гэжэ зүүдэлбэл, бэедэ үбшэн үгы болохо, дайсан дарагдаха. Харин гэшхүүлэн зүүдэлбэл, тэрэ хүн үбдэхэ”(“Зүүдэнэй тайлбари оршобаа”). Юундэб гэхэдэ, “сагаан зүһэтэй мал һүрэгэй аха дээжэ, эхэ түрүү гэжэ тэмдэглэдэг” (Дулам, 4-хи дэбтэр, 48).

Үхэртэ мүргүүлжэ зүүдэлхэдэ, муу. Яхад зондо иимэ зүүдэн баһа муу байна: «во сне «бодает пороз — бодает «абасы»» (Попов, 1949, 297). Эбэртэй буха – гэмэлтэлгэ.

Хони хаража зүүдэлбэл, баяжаха.

Нохойдо зуулгабал, хүнэй хараал, үбшэн хүрэхэ, сэдьхэлэй үбшэ зүгнэхэ. Шонотой уулзабал, дайсантаяа гү, али хардадаг хүнтэеэ уулзахат. Юундэ эдэ иимэ зоболон шаналалай шэнжэтэйб гэхэдэ, гэнтэ нохой улибал, муу ёро ёрлоно гэдэг.

Баабгай хаража зүүдэлбэл, хадамда гараха, һамга абаха. Арсалан, морин, үхэртэ мордоод, хада уула дабажа ябанаб гэжэ зүүдэлбэл, аюулһаа гарасалдаха, дайсаниие дараха. Бөөһэ хаража зүүдэлбэл, алта мүнгэтэй болохот. Луу харабал, гэнтэ баяжалга, шүүбэри.

“Олон могой үзэн зүүдэлбэл, үер болохо, нэгэ могой үзэн барин зүүдэлбэл, олзо олдохо”. (Зүүдэнэй тайлбари оршобаа). Юундэ иимэб гэхэдэ, буряад зондо могой замда ябахада, хүндэлэн дэгэлэй энгэр руу орохо маягаар гарабал, олзотой, энгэрһээ гараха маягаар олзогүй гэгдэнэ. Харин ондоо арадай ёһо харабал, могой зүүдэндэ оробол, муу һанаһан хүнтэй хэрүүлшэ эхэнэртэй ушарха гэһэн ёро болоно. Могой алажа байнаб гэжэ зүүдэлбэл, дайсанаа дараха. «Змей снится — плохо» (Материалы, 1978, 189).

Шубууды хаража үзэхэдэ, һайн муу хэлэтэй, һайн муу ёротой шубууд гэжэ бии. Тиимэһээ хүхы донгодожо байна гэжэ зүүдэлбэл, наһан богони болохо. Эмэ тахяа үзэбэл, хүндэ хүшэр хүдэлмэри хэхэ. Хирээ, хараасгай зүүдэлбэл, һонин мэдээсэл дуулдана. Сагаан галуу хаража зүүдэлбэл, саһан орохо. Галуунай ганганаа шагнажа зүүдэлбэл, гашуудал болохо. “Ангир шубуунай далайда унажа үхэбэл, лама банди хүн наһа бараха” (Дулам, 4 ном, 60). Манай һанахаар ангир шара үнгэтэй хадаа лама шубуун гэжэ нэрэтэй. Тиимэһээ ламатай адли гэгдэнэ. Урданай зон шубуунай үндэгэ барихаяа сээрлэдэг ушарһаа, үндэгэ барижа зүүдэлбэл хэрүүл болохо гэгдэнэ.

Үнэгэн – хүндэ мэхэлүүлгэ.

Сохо харалга – үри шэрэдэ оролго.

Миисгэй гү, али гүлгэдынь – үнэн сэхэ гэжэ һанадаг, хэзээдэшье мэхэлжэ болохо нүхэртэёо уулзалга.

Загаһа хахуулидалга – һанаһан хэрэг бүтэхэгүй. Загаһа уһанһаа барин зүүдэлбэл, бороо, хүйтэн болохо. Загаһа шанажа зүүдэлбэл, дулаан болохо. Загаһанай мяха эдижэ зүүдэлбэл, сэдьхэлэй зоболон арилха. Загаһанай һайн бэлгэ тэмдэгынь  “амитанай эхэ загаһан” гэһэн үгэһөө эхитэй.

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>