Хүн тухай

Хүн тухай, хүнэй ябадал болон, бэе махабадтай холбоотой зүүдэн

Дүтэ байһан амиды түрэл саданараа харабал, тэдэнэр шамай һанаба гээшэ. Холо байһан түрэл үзэгдэбэл, тэдэнһээ һураг дуулдаха.

Хүхүүли үхибүү хаража зүүдэлбэл, ехэ гайхал болохо, баярлаха, амжалта туйлаха. Үхибүү үлгыдэжэ байнаб гэжэ зүүдэлбэл, олзо олохо. Багахан хүбүү хаража зүүдэлбэл, һайн хүнтэй танилсаха. Олон багахан хүбүүдые зүүдэлбэл, мүнгэтэй болохо. Ондоо хүнэй хүхөөр үхибүү харабал, хоб-жэб болохо. Нюсэгэн үхибүүн зүүдэндэ оробол, урбаха, арсаха ябадал болоно.

Орон тэнгэриин эзэдые, бурхадые үзэжэ зүүдэлбэл, буян хэшэг таһархагүй.

Наһа бараһан зон. Наһанһаа нүгшэһэн эхэ эсэгэеэ гоё газарта хаража, һайн үгэ тэдээнһээ дуулажа зүүдэлбэл, азатай ябадал болохо. Харин харанхы муу газарта уулзабал, эхэ эсэгэнь абаашаха гэжэ байна гэгдэнэ. Бурханай шажанай ёһоор буян үйлэдэхые нэхэжэ байна гэдэг.

Наһа бараһан түрэл саданараа, анда нүхэдөө үзэжэ зүүдэлбэл, тэдээнһээ юумэ абажа байнаб гэжэ зүүдэлбэл, буян хэшэг олдохо, юумэниинь бүтэмжэтэй байха харин тэдэ ерээд, сухалдажа, занажа байна гэжэ зүүдэлбэл, хэрүүл шууяан болохо гэһэн ушартай. Нүгшэһэн хүн гэртэтнай ерээд, юумэ абажа байна гэжэ зүүдэлбэл, муу шэнжэтэй. Наһанһаа нүгшэһэн хүндэ юумэ үгэжэ, хоолложо, мүнгэ үгэжэ байнаб гэжэ зүүдэлбэл, удаан үбшэлхэ, наһа дүүрэжэ болохын тэмдэг, тэдээндэ дуудуулжа, хүтэлүүлжэ ябанаб гэһэн зүүдэн ехэ үбшэндэ дайрагдахын тэмдэг.

Өөрөө үхэһэн боложо зүүдэлбэл, ута наһатай болохо гэгдэнэ.

Гал гуламта носоохо, нюур бэеэ сүршэхэ, сагаан хубсаһа үмдэхэдэ, олзотой баян байха.

Ехээр баярлажа зүүдэлэлгэ – гуниглал, уйдхар үзэхэ.

Нюсэгөөр ябажа зүүдэлбэл, гутамшагта байдал оршохо. Хүнэй адагуусанһаа илгарха ёһо хадаа хубсаһатай байха зэргэтэй. Толгой нюсэгэн ябажа зүүдэлбэл, зоболонтой үйлэ болохо.

Үһэёо хайшалжа зүүдэлбэл муу. Долоон муу зүүдэнэй нэгэндэ ородог. Манай һанахада, хүнэй үһэн һүнэһэнтэй холбоотой.

Нюдэнэй сүсэгы мэтэ гэжэ эхэ эсэгэ үри хүүгэдээ һанадаг. Тиимэһээ нюдэн үбдэжэ байна гэжэ зүүдэлбэл, ажал хэрэгэй бүтэмжэгүй болохын шэнжэ. Нюдэн һохор болоо гэжэ  зүүдэлбэл, хэн нэгэнэй хараал хүрэхөө байһан ёро тэмдэг.

Шэнэ гэр барибал, үбшэлхэт.

Шүдэн унабал – муу зүүдэн. Үбшэлхэ, үгы гэбэл, үхэлэй үүдэн нээгдээ. Түргэн заһал хүүлэгты. Шүдэн яһан ха юм, тиимэһээ яһан түрэл гэжэ эсэгынгээ түрэл хүндэлдэг ушарһаа, шүдэ унажа зүүдэлбэл, муу.

Гар хухаржа зүүдэлбэл аха дүүдэ үбшэн ерэхэ. Гар нэгэ хүнэй долоон үе заана. Хургаа угаажа зүүдэлбэл, мүнгэ тоолохо” (Зүүдэнэй тайлбари оршобаа).

Шуһа гаража, хаража зүүдэлбэл, һайн шэнжэтэй гэдэг, юундэб гэхэдэ шуһан түрэл гэжэ нагаса угаа нэрлэдэг ёһо бии гээшэ.   Түрэл гаралтаяа һаяар уулзахаяа зүгнэнэ.

Дээгүүр ниидэжэ зүүдэлбэл, сэдьхэлэй хилэнсэг арилха. Дээшээ абиржа, һуун зүүдэлбэл, ноён болохо.

“Хулгай хэлгые зүүдэндээ харабал, үгыржэ, хүн зондо доромжолуулжа, уйдхар гашуудалда абтаха” (Дамбаев, 2013, 17).

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>