Мүргэл

“Бурханда мүргэхэдөө, арбан хургаяа хабсаржа, гурба удаа наманшалха. Иихэдээ бэлиг нигүүлэсхы хоёрые холбоноб гэһэн удхатай юм. Наманшалхадаа бүхы хургануудаа хам забһаргүйгөөр хабсархадаа, альганай хоорондо хүнды үлэхэ ёһотой. Иигэжэ бурханда һуури зохёобобди. Бурханиие угтажа абаад, толгой дээрээ абаашажа заланаб. Тиигээд гурба дахин наманшалха ёһотой. Орой дээрээ наманшалхадаа, ухаан бодолоороо, сэдьхэлээрээ хэһэн нүгэлөө сагаалнаб гээд сэдьхэхэ. Хоёрдохиёо наманшалалга аман тушаагаа: эндэ хэлээрээ хэһэн нүгэлөө сагаална, гурбадахинь сээжэ зүрхэн тушаагаа наманшалдаг ёһотой, тиихэдээ бэеэрээ хэһэн нүгэлөө сагаалнаб гэһэн удхатай.

Тонгойжо мүргэхэдөө, гарайнгаа тохоногоор, манлайгаараа, хоёр үбдэгөөрөө газарта няажа мүргэдэг. Энээниие табан сүгсөөрөө газар тулгаха гэдэг юм. тиигээд хэбтэжэ хэбтэнгүй, дарыхан бодожо, бурханһаа адис абанабди. Хори буряадууд тухай Асагадта бэшэгдэһэн тобшо түүхэ” соо арба нэгэн эсэгэ хори буряад зон ород хааниие бараалхахадаа иигээд мүргэнэ гэнэ: “.. хормой юумээ дэбсэжэ, хоёр үбдэгөөрөө жэрын хүсэртэ һүгэдэн, гурбанта мүргэжэ …”.

Хадам эсэгэдээ һунажа мүргэхэ ёһо урда сагта байһан гэжэ Б. Санжин “Заяанай зам” гэһэн ном соогоо уран гоёр бэшэнэ. «Залма үбдэглэн һуужа, альгануудаа хабсарган, хадам эсэгэдээ һүгэдэн мүргэбэ. Басагата талын худын түрүү: “Хайрата ганса басагаарнай бэриие хэхэтнай, юрөөл буянгаа хайрлагты, худа! Ёһооршье үргэн магнай байна, басаган, мэргээр шэдэ! – гэбэ! – гэбэ. Залма жэжэхэнээр хэршэгдэһэн хониной һүүл адха адхаар абажа, хадам эсэгынгээ үргэн магнай руу шэдэжэ байгаад, гурба дахин дохижо мүргэбэ” (Санжин, 102). Хадам эсэгэ дээдэ тобшоёо тайлаад байха ёhотой, юундэб гэхэдэ, дээдэ тобшо хэшэг дуудаха гэhэн удхатай. Бэриин мүргэл олон уран зохёолшод зураглаhан байнад. «Аюшын Гүнжэд түрүүн галда hүүлhээ хаяжа мүргэнэ, тиигээд юрөөлшэдэ мүргэхэдөө, үндэр магнай, үргэн сээжыень өөхөөр шэдэнэ. Юрөөлшэ үбгэн: “Баатар хүбүүнэй эхэ боложо, баян дайдаяа эзэлэн hуугаарай”, – гэжэ юрөөгөөд, шэдэhэн hүүлhээнь ама хүрэнэ. Һүүлээрнь баабай эжы хоёртоо баhал hүүлhээ шэдэжэ байжа, мүргөөд гарана» (Х. Намсараев, 5-хи ном, 112). «Бальжан нарииханаар хэршэhэн өөхэнүүдые галда үргэнэ. Хониной hүүл Бүүбэйдэ шэдэхэдэнь, сээжэ үбсүүень тудаад, үбэр дээрэнь унашаба. Томо ба багахан хүсөөг мяхануудые хойморто hууhан эрэшүүл тээшэ шэдэбэ» (В.Гармаев, “Арбадахи рабжуун”).

Альгаа бэри хабсаргахадаа, бүхы һайн юумэеэ суглуулжа, тандаа үргэнэб гэнэ. Һүгэдэн мүргэхэдөө, танай аршалалга доро орожо, басаган үритнай болобоб гэнэ. Хониной һүүлээр шэдэлгэ хадаа, тоһо өөхэ, адуу малай хэшэг бүлүүртэеэ танай угта оробоб гэһэн һанаан байна.

Социальна сетьнүүд соо хубаалдаха

Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>